Hoe een werkplaats werkt die geen schoenen verkoopt en die er belang bij heeft dat een paar nog jaren meegaat in plaats van dat er een nieuw paar komt.
De werkplaats aan de Zoolsteeg bestaat langer dan wij, en dat is te zien. De stikmachine bij het raam staat er sinds de jaren zestig, de leestenkast erachter is van dezelfde leeftijd, en de vloer heeft op de plek voor de werkbank een kuil die door iemand anders is ingelopen dan door ons. Teun nam de zaak in 2003 over van de schoenmaker bij wie hij was begonnen, en heeft daarna niets vervangen wat het nog deed.
Wat wel is veranderd is de vraag die klanten stellen. Twintig jaar geleden kwam iemand binnen met de mededeling dat er een nieuwe zool onder moest. Nu komt iemand binnen met de vraag of het nog de moeite is. Dat is een betere vraag, en het is ook een moeilijker vraag, want het antwoord hangt van meer af dan van hoe de zool eruitziet. Om die reden staat er op de voorpagina van deze site een meter en geen prijslijst.
Een werkplaats die ook verkoopt heeft twee belangen die elkaar tegenspreken. Bij elke schoen op de bank staat de vraag of het loont om hem te herstellen, en het antwoord op die vraag is geld waard aan twee kanten. Wij hebben die spanning eruit gehaald door de verkoop niet te doen. Het gevolg is dat wij een op de zeven paren wegsturen zonder er iets aan te verdienen, en dat is de prijs die wij daarvoor betalen.
Er zit ook een voordeel in dat minder voor de hand ligt. Omdat wij niets verkopen kunnen wij zonder terughoudendheid uitleggen waar je bij een nieuw paar op moet letten. Als je hier komt met de vraag welke constructie je moet zoeken, krijg je een eerlijk antwoord: een zichtbare naad onderlangs betekent dat wij er over vijf jaar iets mee kunnen, en het ontbreken van die naad betekent dat je een paar met een houdbaarheidsdatum koopt.
Bij binnenkomst hangt er een kartonnen briefje aan de veter met een nummer erop en met wat je zelf hebt verteld. Dat laatste is belangrijker dan het lijkt: een zool die alleen bij nat weer piept wijst een andere kant op dan een zool die dat altijd doet. Daarna gaat het paar op de bank en kijken wij naar drie dingen, in deze volgorde: het bovenleer, de constructie onderlangs, en pas dan de zool zelf.
Uit die drie komt een oordeel dat je te horen krijgt voordat er een bedrag bij staat. Bij een ja hoort een bedrag en een datum, bij een nee hoort een uitleg en geen rekening. Wat er daarna gebeurt is handwerk waar wij weinig aan hebben veranderd: een randnaad wordt met de hand doorgehaald omdat het machinaal niet houdt op oud leer, en tussen de stappen door staat een schoen een nacht te drogen. Daarom duurt een zool zeven tot tien dagen en een hak een middag.
Twee dingen, en die kosten niets. Kom op tijd: een toplift van twintig euro voorkomt een hakblok van zestig, en dat is het enige advies op deze site waar iedereen iets aan heeft. En laat een paar twee keer per jaar voeden, ook als het er goed uitziet, want leer dat uitdroogt scheurt op de plek waar het buigt en daar is niets meer aan te doen. Wie zich aan die twee houdt komt hier weinig, en dat is precies de bedoeling.
Nam de werkplaats in 2003 over van de schoenmaker bij wie hij was begonnen, en heeft sindsdien de leest en de stikmachine niet vervangen. Doet de aanname, alle randnaden en de zolen die met de hand doorgehaald worden.
Een schoen vertelt aan de onderkant hoe iemand loopt. Dat lees je eerst, en pas daarna pak je gereedschap.
Kwam er in 2016 bij vanuit een orthopedische werkplaats in Den Haag en bracht daar het rekenen aan looppatronen vandaan. Doet de hakken, het beslag, het verven en de afwerking van alles wat de deur uit gaat.
Een scheve hak recht zetten is geen reparatie maar een correctie op iemand die niets mankeert.
Sinds 2003 in hetzelfde pand, met dezelfde stikmachine bij het raam.
In het najaar meer, in juli beduidend minder. Dit is het gemiddelde over een heel jaar.
Van alles wat hier op de bank komt raden wij ongeveer een op de zeven af. Daar rekenen wij niets voor.
Zolen en randnaden duren langer, hakken en onderhoud doen wij vaak terwijl je in de stad bent.
Wij meten je niet en zetten geen advertentiecookies. Er blijven alleen drie kleine waarden in je eigen browser staan, zodat deze balk wegblijft en de levensduurmeter en het gordijn onthouden waar je was gebleven.